okres rozwojowy: pierwsze 18 miesięcy życia.

Korzystając z artykułu proszę przeczytać Posłowie, zamieszczone na końcu publikacji "Schizoidalna struktura charakteru".

 

TYPOWE PROBLEMY OBJAWIAJĄCE SIĘ W PROCESIE PSYCHOTERAPII:

  • chroniczne zmęczenie, brak energii i motywacji;
  • depresyjność i/lub stałe huśtawki nastroju, czasem zaburzenia maniakalno-depresyjne;
  • zaburzenia łaknienia (apetytu);
  • niezdolność do podtrzymywania znajomości i relacji;
  • niezdolność do utrzymania pracy, a nawet osobistych zainteresowań czy projektów, często po okresie krótkotrwałego, intensywnego zaangażowania;
  • ciągłe lub nawracające problemy finansowe (niewystarczające zarabianie lub/i impulsywne  lub nieprzemyślane wydawanie);
  • skłonność do i łatwość popadania w uzależnienia;
  • częsta drażliwość, poirytowanie i niecierpliwość, trudność w odraczaniu gratyfikacji;
  • kontuzje i urazy fizyczne ze spowolnionym procesem zdrowienia i dochodzenia do siebie;
  • lęk przed porzuceniem czy byciem odrzuconym/niechcianym;
  • słaba zdolność do zakańczania relacji, czy godzenia się z rozstaniem, niezdolność do uporania się z poczuciem straty;
  • rozciągająca się aż do późnej dorosłości zależność od rodziców, instytucji i innych osób w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych.

 

CZYNNIKI ETIOLOGICZNE I HISTORIA:

  • w ciągu pierwszego półtora roku życia dziecka matka w pewnym stopniu oferowała opiekę, ciepło i pożywienie, ale w niespójny i nieadekwatny sposób - potrzeby dziecka były czasem zaspokajane, innymi razy nie.
  • rodzice nadmiernie polegali na przedwczesnej samodzielności dziecka (niejako wymuszając ją w ten sposób) i nad wiek rozwiniętych zdolnościach - wczesne samodzielne chodzenie, szybki rozwój mowy, samodzielna zabawa etc.;
  • dziecko było pozostawiane samotnie przez dłuższe okresy i na jego płacz nikt nie reagował;
  • zdolność matki do kontaktu i adekwatnego reagowania na potrzeby dziecka mogła być znacząco ograniczona poprzez jej własną depresję, szybką ponowną ciążę, jej własną oralność (tj. wyczerpanie i brak energii), trudną sytuację finansową rodziny (matka dziecka stająca wobec konieczności podjęcia pracy zarobkowej), problemów matki z uzależnieniem od alkoholu/narkotyków (matka czasem nietrzeźwa, nieprzytomna, czasem na kacu etc.), długotrwałej choroby/hospitalizacji/śmierci matki w okresie pierwszych 18 miesięcy życia dziecka;
  • dawanie dziecku (jedzenia, opieki, uwagi, przytulania etc.) było dyktowane potrzebami rodziców raczej, niż potrzebami dziecka, zarówno jeśli chodzi o moment (np. karmienie gdy dziecko nie jest głodne, nie karmienie gdy jest głodne), jak i tego, co było oferowane (np. smoczek zamiast bliskości).

 

CECHY FIZYCZNE I KONDYCJA ENERGETYCZNA:

  • ciało ma generalnie dziecięcy wygląd - bardzo niewielkie owłosienie ciała, słabo rozwinięty tonus mięśniowy (mięśnie i muskulatura), drobnie wyglądające dłonie i stopy, szczupłe ramiona, drobne nadgarstki etc.;
  • ciało jest albo wydłużone i szczupłe (w podtypie skompensowanym), albo bardzo drobnej budowy, piersi u kobiet mogą być bardzo duże (w podtypie skompensowanym) lub bardzo małe;
  • szyja zwykle długa i wychylona do przodu;
  • wygląd ciała osoby z oralną strukturą charakteru przypomina postawę kogoś zmęczonego i pozbawionego energii;
  • źródła opisujące strukturę oralną wskazują na tęskny, czasem proszący wyraz oczu/spojrzenia;
  • szczęka zaciśnięta, częste problemy stomatologiczne lub inne problemy zdrowotne okolic jamy ustnej i gardła;
  • ramiona (barki) skierowane do przodu, co powoduje cofnięcie mostka w tył i zapadnięcie się klatki piersiowej. Skutkuje to płytkim oddychaniem i w konsekwencji słabym ładowaniem energetycznym ciała;
  • chroniczne napięcia w plecach - okolic między karkiem a łopatkami oraz części lędźwiowej (częsty ból dolnej części pleców);
  • kolana zablokowane i usztywnione, łuki stóp mogą być zapadnięte (płaskostopie), nogi i  stopy wydają się nie oferować dobrej podpory i nie podtrzymywać ciała;
  • częste kłopoty z układem oddechowym (wzmagane paleniem papierosów);
  • najczęstszą przerwą w cyklu energetycznym osób z oralną strukturą charakteru jest trudność  w fazie mobilizacji energii.

 

INTELEKT I UCZUCIA:

  • potrzeby emocjonalne są intelektualnie wypierane, tak, że osoba o oralnej strukturze charakteru albo nie jest ich świadoma (osoby w terapii mówią np. "nie mam potrzeb", "niczego nie potrzebuję" lub "nie wiem, czego mi trzeba"); albo potrzeby tłumione są poprzez wolę (postawa: "decyduję się nie potrzebować"/"obejdę się bez" etc.). Stwarza to klimat wewnętrznej emocjonalnej deprywacji, rozpaczy, żalu, zgorzknienia;
  • głęboka złość z powodu niezaspokojonych potrzeb często kierowana jest wobec siebie samego (przeciwko self) i zmieniana jest w depresję (czasami przeplataną krótkotrwałymi, niemożliwymi do utrzymania stanami uniesienia i dobrego samopoczucia);
  • agresja osoby o oralnej strukturze charakteru przejawia się raczej pasywnie - poprzez niezałatwianie spraw, niepłacenie rachunków, zachorowania, ciągłe spóźnianie się, niewykonywanie zadań etc., a złość często wyrażana jest nie wprost - poprzez sarkazm/cynizm/ironię;
  • działanie osoby zorientowane jest albo na dawanie (by dostawać w zamian), albo na przylgnięcie do kogoś, dla uzyskiwania wsparcia;
  • głęboki płacz i sięganie pozostają wyparte, ale obecne może być wiele powierzchniowego, "gorzkiego" popłakiwania i skarżenia się;
  • osoby z oralną strukturą charakteru posiadają duże zdolności intuicyjne, kreatywne i intelektualne; kreatywne pomysły często jednak nie są wcielane w działanie, już po chwili brak w nich energii, a rozpoczętym działaniom brak kontynuacji.

 

FUNKCJONOWANIE PSYCHICZNE (selektywne aspekty):

  • nieadekwatny obraz własny i słabe poczucie siebie, dominuje tu poczucie braku i niedoboru,  bycia niespełnionym i niekompletnym;
  • w bazowej (nieskompensowanej) strukturze oralnej, osoba postrzega siebie jako niezdolną do bycia niezależną, co budzi uczucia niechęci i/lub nienawiści/pogardy do samego siebie;
  • w oralnej strukturze charakteru manifestować się mogą zaburzenia cyklotymiczne, depresja, borderline czy choroba afektywna dwubiegunowa;
  • często występujące uzależnienia są próbą kompensacji niezaspokojonych potrzeb osoby, albo substytutem rzeczywistego wsparcia;
  • charakterystyczne maski, które mogą przywdziewać osoby o oralnej strukturze charakteru:

- „Matka Teresa” - „poświęcam siebie potrzebującym, ja nie potrzebuję”, „ja zajmę się tobą/ja jestem dla ciebie”, "mam wiele do zaoferowania, bo sama nie posiadam własnych potrzeb" - ratownik/opiekun kompulsywnie oferujący siebie dla drugiego/innych (zajmę się tobą, zamiast sobą)

lub

- „Samotny wilk” - postawa przesadnej niezależności i (pseudo-)samodzielności - „ze wszystkim poradzę sobie sam”, „nikogo nie potrzebuję” / „Kapitan Ameryka” - „stoję z boku, angażuję się tylko dla dobra innych”

lub

- "ofiara losu/biedna sierota" - postawa stałej nieumiejętności "sama nie umiem, nie dam rady, nie mogę (np. zapytać, zadzwonić, porozmawiać, dowiedzieć się, zrobić, zadbać o siebie etc.) ty zrób to za mnie" i wiecznej bezradności, "zajmij się mną/wybaw/zaopiekuj się", "potrzebuję cię/bez ciebie sobie nie poradzę/umrę" itp.

 

SEKSUALNOŚĆ I FUNKCJONOWANIE INTERPERSONALNE:

  • potrzeba zdobycia miłości i oparcia jest w związkach i relacjach podstawową motywacją osób z oralną strukturą charakteru;
  • lęk przed porzuceniem i utratą miłości, wraz z równie silnym lękiem przed zatraceniem siebie w relacji/utratą siebie w związku, skutkują ambiwalentnym podejściem do uczuć i poddania się uczuciom, oraz związków (np. "nie chcę z nim/nią być, a nie potrafię odejść");
  • osoby oralne próbują zdobyć bliskość poprzez dawanie, pomaganie i opiekowanie się, co może być po czasie odbierane w ich związkach jako zawłaszczanie i kontrolowanie, a partnerzy zaczynają unikać opiekuńczości postrzeganej jako wtrącanie się i kontrola

lub

osoby oralne próbują zdobyć bliskość w swoich związkach poprzez otwarte domaganie się, żądanie i roszczeniowość - "jesteś mi to winien", "należy mi się" etc.,  

lub

osoby oralne próbują zdobyć bliskość poprzez prezentowanie stałej postawy bezradności, zapotrzebowania i niezaspokojenia (forma ukrytego roszczenia).

Alienujące efekty tych strategii wydają się wzmacniać wczesnodziecięcą traumę osób oralnych.

  • osoby oralne (poprzez mechanizmy projekcji, wyparcia i identyfikacji) mogą mieć tendencję do wiązania się z innymi potrzebującymi wsparcia, pomocy, opieki - coś na kształt: "zaopiekuję się tobą, jako potrzebującym sobą, którym nie jestem";
  • seks może być używany jako antidotum na poczucie osamotnienia lub by przeciwdziałać lękowi przed porzuceniem i potwierdzać uczucie przynależności;
  • doświadczenie orgazmu może być łatwo dostępne, ale niezbyt silne (bez większego ładunku energetycznego).

 

CENTRALNE NEGATYWNE PRZEKONANIA (wymagające zaadresowania w procesie psychoterapii):

  • "Lepiej nie potrzebować", "Jeśli będę potrzebować zostanę porzucona/porzucony";
  • "Jestem sam", "Nikt nigdy nie okaże mi wsparcia";
  • "Nawiązać więź znaczy utracić siebie", "Aby być niezależnym, muszę być sam";
  • "Nie jestem w stanie być samodzielny/a", "Nie poradzę sobie w życiu";
  • "Muszę dawać by otrzymać", "Muszę pomagać/przydawać się innym by mieć bliskość"; 
  • "Mam niewystarczająco..., nie dość...,  za mało...", "Życie to doświadczenie niedoboru, deprywacji i braku".

 

BAZOWE CELE I ZADANIA W PSYCHOTERAPII:

zarys kierunków w pracy psychoterapeutycznej umożliwiających "przepracowanie" mechanizmów, przekroczenie schematów i uwalnianie się od ograniczeń struktury oralnej (poza indywidualnymi celami, które osoba wnosi jako zgłoszenie do terapii):

  • uznanie istnienia i uzyskanie zdolności wyrażania własnych emocjonalnych potrzeb i pragnień;
  • rozwinięcie zdolności do sięgania (po coś, ku czemuś), zwrócenia się o coś/do kogoś przy jednoczesnym zaniechaniu impulsu do przywierania i lgnięcia;
  • uzyskanie świadomości doświadczenia deprywacji we własnym dzieciństwie oraz przeżycie i domknięcie żalu po stracie;
  • nazwanie, stawienie czoła i przekroczenie lęku przed odrzuceniem;
  • rozwinięcie zdolności do doświadczania własnej niezależności i autonomii bez potrzeby bycia samotnym w życiu i świecie;
  • rozwinięcie zdolności do wchodzenia w kontakt i tworzenia więzi z innymi bez utraty własnego poczucia tożsamości i autonomii;
  • uzyskanie pełniejszej świadomości i czucia w dolnych partiach ciała (w nogach i stopach), by stanowiły one lepszą podporę i fundament wsparcia dla ciała i całej osoby;
  • jakaś forma pracy z oddechem wydaje się być w tej strukturze nieodzowna dla uzyskania pełniejszego oddychania, doenergetyzowania obszaru klatki piersiowej i stopniowego zwiększenia poziomu energii w całym ciele; wyższy poziom energii w ciele jest wsparciem dla przekraczania nawykowych przerw w cyklu energetycznym osoby i w konsekwencji umożliwić ma przechodzenie do działania;
  • stworzenie podstaw systemu wsparcia w fizycznym świecie poprzez stabilizowanie i podtrzymywanie znajomości/związków z innymi, stabilizację sytuacji zawodowej i zarabiania i rozwinięcie umiejętności dbania o siebie.

 

 

"Ja robię swoje i ty robisz swoje.
Nie jestem na świecie po to,
by spełniać twoje oczekiwania,
a ty nie jesteś po to, żeby spełniać moje.
Ty jesteś ty, ja jestem ja.
Jeśli się spotkamy, to wspaniale.
Jeśli nie, to trudno."

Frederick Perls

 

"Nie jestem na świecie, by spełniać twoje oczekiwania,
ale jestem, aby utwierdzać cię
w twym niepowtarzalnym ludzkim istnieniu,
(…)
Miast biernie czekać, co mi się przydarzy, mogę świadomie kształtować zdarzenia."

Walter Tubbs